Wandelroute Jordaan

Wandel door deze volksbuurt, bezoek kleine restaurantjes en bruine cafés en geniet van de stilte in de hofjes. Haal een gratis plattegrond met de route op bij het startpunt en bekijk de bezienswaardigheden op de route via je telefoon.

A. Café Thijssen

Dit café is vernoemd naar schrijver, politicus en onderwijzer Theo Thijssen, bekend van het boek Kees de Jongen. Voor het café vind je ook het standbeeld van Theo Thijssen, gemaakt door Hans Bayens en onthuld door toenmalige burgemeester op de 100e geboortedag van de schrijver (16 juni 1979). Theo Thijssen was Amsterdammer en Jordanees in hart en nieren en wordt nog steeds omarmd door de buurt. Verderop in de wandeling kom je in de buurt van het kleine Theo Thijssen Museum (Eerste Leliedwarsstraat 16). Precies om de hoek bij Thijssen vind je Sweet Bob Amsterdam (Brouwersgracht 113); hier haal je de allerlekkerste brigadeiros, een zoete verslaving voor het leven!

Blijf aan de kant van Café Thijssen en loop de Lindengracht verder af naar Lindengracht 206.

B. Palingoproer

De Jordaan was een arbeidersbuurt en de gevels ter hoogte van de Lindengracht 206 tonen dan ook acht handwerkersberoepen. In juli 1886 was er hier op de Lindengracht een belangrijke opstand: de palingoproer. De aanleiding? Politieagenten sneden een touw door dat over de Lindengracht gespannen was. Deze gracht was toen nog niet gedempt en aan het touw hing een paling. Het was een spel waarbij je vanaf een boot moest proberen de levende paling los te trekken, met grote kans om in het water te vallen. Dit tot grote vreugde van de omstanders. Toen de politie een einde maakte aan deze dierenmishandeling keerde de menigte zich tegen de politie, die zich met getrokken sabel uit de voeten maakte. De volgende dag waren er opnieuw rellen. Uiteindelijk vielen er 26 doden en waren er vele gewonden. Was het spel met de paling wel de echte aanleiding van de rellen? Eind 19e eeuw was er veel onvrede over overheid, die weinig deed om de leefomstandigheden in de Jordaan te verbeteren. De Jordanezen voelden zich in de steek gelaten. En nu kwam de politie ook nog eens hun onschuldige spelletje verbieden. Dat pikten ze niet!

Loop nog een klein stukje verder op de Lindengracht en sla de eerste straat links in, dat is de Tweede Lindendwarsstraat. Steek de Westerstraat over en sla dan de 2e straat rechtsaf in, dat is de Tuinstraat. Het volgende stoppunt is aan de Tuinstraat 199-225.

C. Zeven Keurvorstenhofje

Het Zeven Keurvorstenhofje is open voor bezoek, maar de openingstijden zijn onbekend. Je kunt tegen de deur duwen om te kijken of het open is. Let op: bewoners van hofjes zijn erg gesteld op hun rust. Naar de oorsprong van de bijzondere naam van dit hofje kan men alleen maar gissen. Het is gesticht in 1645 door Cornelis Martenszoon Pronck voor katholieke bewoners en het bestond uit zeven huisjes, rijkelijk versierd met gevelstenen en versjes. Grote kans dat de Jordanezen, die weinig moesten hebben van de rooms-katholieke kerk in die tijd hebben geroepen: 'Wat een Pronkhof, het lijken wel zeven paleizen, de paleizen van de zeven keurvorsten!'. Later zijn er meer huisjes bijgevoegd, deze zijn herkenbaar aan een plakkaat. Als je de hoofdletters in het onderste deel bij elkaar optelt als Romeinse cijfers, dan weet je het bouwjaar van die huisjes. Tip: W = VV.

Loop een klein stukje terug op de Tuinstraat en ga rechtsaf de Derde Egelantierdwarsstraat in. Vervolgens op de Egelantiersgracht naar links. Op Egelantiersgracht 72-74 vind je het mooie Café Sonneveld. Een heerlijk adres om te borrelen en te eten. Ga tot het einde en dan op de Prinsengracht naar rechts. Steek de eerste brug over en ga naar rechts. Je komt langs het Anne Frank Huis en loopt vervolgens langs de Westerkek. Lekkere trek op weg naar punt D? Je komt langs het Amsterdamse familiebedrijf PANCAKES. Hier hebben ze de lekkerste pannenkoeken en poffertjes! Loop langs de kerk en ga dan naar links. Hier sta je bij het volgende stoppunt.

D. Anne Frank

Hier bij de Westerkerk staat een klein standbeeld van Anne Frank. Met het Anne Frank Huis om de hoek kun je je voorstellen dat dit beeld bijzonder vaak is gefotografeerd door toeristen van over de hele wereld. Anne Frank zat ondergedoken van 6 juli 1942 t/m 4 augustus 1944. Samen met haar eigen gezin, een andere familie en een tandarts leefden zij in angst in het achterhuis van Prinsengracht 263. Het beeldje is in 1977 onthuld, op 14 maart, wat de vermeende sterfdag is van Anne Frank. Zij werd in 1945 in concentratiekamp Bergen-Belsen vermoord, iets minder dan twee maanden voor de bevrijding.

Loop langs het beeldje en hou de Westerkerk aan de linkerkant. Loop door tot het water van de Keizersgracht. Voor het water zie je het volgende stoppunt.

E. Homomonument

In 1979 werd er een wedstrijd uitgeschreven voor het mooiste ontwerp voor een homomonument in Amsterdam. Karin Daan won deze wedstrijd met haar ontwerp dat bestaat uit 3 roze driehoeken die samen 1 grote driehoek vormen. Op de driehoek in de grond staat de tekst: 'Naar Vriendschap Zulk Een Mateloos Verlangen'. Deze zin is een dichtregel van de homoseksuele, Joodse schrijver Jacob Israël de Haan (1881-1924). De drie driehoeken staan voor het heden, verleden en toekomst.

Steek de Prinsengracht over en ga rechtdoord de Raadhuisstraat op. Steek de Herengracht over en ga direct na de brug linksaf de Herengracht op. Eerste straat rechts en daarna meteen op de Singel naar links. Het volgende stoppunt is op de eerste brug die je tegenkomt.

F. Torensluis

De Torensluis is de oudste brug van Amsterdam die in originele staat bewaard is gebleven. Dit was vroeger één van de belangrijkste toegangspoorten van de stad. Op de brug heeft de Jan Roodenpoortstoren gestaan, op die plek vind je nu nog een markering op de grond. Onder de brug bevinden zich in het bruggenhoofd nog steeds de oude kerkers. Op de Torensluis vind je het standbeeld van Multatuli, het pseudoniem van Eduard Douwes Dekker, die het beroemde boek Max Havelaar schreef.

Tussenstop? Bij Reypenaer Kaas proef je de lekkerste ambachtelijke kaas of geniet van een heerlijke hamburger bij Ellis Gourmet Burger aan de overkant. In de straat ernaast vind je Cafe 't Sluisje, waar ze al 25 jaar supergezellige dinnershows verzorgen. Ga bij Proeflokaal Reypenaer de Oude Leliestraat in en steek de Herengracht over en volg de Leliegracht. Aan het einde  rechtsaf de Keizersgracht op aan de oneven zijde. Het volgende stoppunt is op Keizersgracht 123.

G. Huis met de Hoofden

Het Huis met de Hoofden springt in het oog door de vele tierlantijnen en natuurlijk de zes hoofden die op de gevel prijken. Pas kort geleden is vastgesteld dat het borstbeelden zijn van Romeinse goden zijn: drie mannen en drie vrouwen. Apollo met een laurierkrans (kunsten); Ceres met rijpe korenaren (landbouw); Mercurius met een gevleugelde helm (handel); Minerva (wijsheid); Bacchus met druiventrossen (wijn) en Diana met kleine halve maan (jacht). De hoofden links en rechts van de hoofdingang (Mercurius en Minerva), wijzen erop dat Familie De Geer, die vier generaties in dit huis woonde en de hoofden lieten plaatsen, zich identificeerde met zowel handel als wijsheid. In het Huis met de Hoofden is tegenwoordig de eigenzinnige Ambassade van de Vrije Geest gevestigd.

Vervolg de route op de Keizersgracht en ga de eerste straat rechts (Herenstraat). Aan het einde meteen linksaf de Herengracht op. Steek de brug over de Brouwersgracht over. Het volgende stoppunt bevindt zich achter de speeltuin die je nu voor je ziet.

H. Herenmarkt

Op de Herenmarkt werden begin 17e eeuw varkens verhandeld. In 1617 liet het stadsbestuur een vleeshal bouwen, met de ingang onder een hoge stoep aan de Varkensdijk (nu de Haarlemmerstraat). Zes jaar later werd het gebouw verbouwd tot hoofdkantoor van de West-Indische Compagnie (WIC) en werd de naam gewijzigd in West-Indisch Huis, zoals we het nu nog kennen. In deze tijd was de WIC vooral bezig met Nieuw Nederland (de huidige oostkust van de Verenigde Staten), het Caribisch gebied, Brazilië en de westkust van Afrika. Kaapvaart-admiraal Piet Hein veroverde de bekende Spaanse Zilvervloot. De buit (zilver, specerijen, zijde en amber) werd opgeslagen in de kelders van het West-Indisch Huis. Een ander opmerkelijk feit in de geschiedenis van het West-Indisch Huis is de in dit gebouw in 1625 genomen beslissing om op het eiland Manhattan een nederzetting te vestigen, genaamd Nieuw Amsterdam. In 1664 werd Nieuw Amsterdam ingenomen door de Engelsen en werd de naam van de kleine nederzetting veranderd in New York.

Loop langs de Herenmarkt verder de Brouwersgracht op richting het westen. Je passeert de Keizersgracht maar blijft rechtdoor gaan. Bij de Prinsengracht sla je linksaf. Het volgende stoppunt is op Prinsengracht 89-133.

I. Van Brienenhofje

Hier vind je vlak naast elkaar het Zon's Hofje en het Van Brienenhofje, beiden open voor publiek (Zon's Hofje ma-vrij 8.00-18.00 en Van Brienenhofje ma-vrij 6.00-18.00, za 6.00-14.00). Je kunt de deur openduwen als hij dicht is. Hou svp rekening met de bewoners: zij houden van hun rust. Voor het stichten van het Van Brienenhofje werd in 1797 een woonhuis, pakhuis en bierbrouwerij opgekocht. Deze werden allemaal gesloopt om hier een hofje te bouwen. Stichter Arnaut van Brienen noemde het hofje "Van Brienen´s Gesticht Hofje De Star", waarbij De Star verwijst naar de naam van de bierbrouwerij. Aan de buitenzijde van het hofje zie je boven de klok een gouden ster die ook verwijst naar de oorsprong van het hofje. De zoon van Arnaut van Brienen moest het hofje voltooien, aangezien hij zelf overleed in 1804, toen net de eerste steen gelegd was. Het hofje was oorspronkelijk alleen  bedoeld voor Roomskatholieke ouderen. Tegenwoordig wordt het hofje bewoond door mensen boven de 45 jaar met een laag inkomen. Hun geloof of burgerlijke staat is hierbij niet meer van belang. 

Loop verder over de Prinsengracht en ga de over de eerste brug naar rechts. Na de brug meteen weer rechts. Je loopt nu aan de overkant van de Prinsengracht. Het volgende stoppunt zie je snel verschijnen aan je linkerhand: de Noordermarkt met de Noorderkerk. Stoppunt J bevindt zich links van de Noorderkerk.

J. Eenheid de Sterkste Keten

Wanneer je linksom langs de Noorderkerk loopt vindt je het beeld Eenheid de Sterkste Keten. Dit standbeeld is gemaakt door Sophie Hupkens ter nagedachtenis van de Jordaanoproer in 1934. Deze oproer vond plaats na jaren van onvrede en armoede door de werkloosheid en de slechte economie. De Jordanezen dreigden bruggen in brand te steken, straten werden gebarricadeerd en opgebroken. De politie trad hevig op. Zelfs het leger werd erbij gehaald. Er vielen gewonden en zelfs doden. De opstand in de Jordaan sloeg over naar andere arbeidersbuurten. Het duurde vijf dagen toen er hardhandig een einde aan gemaakt werd. De opstanden waren nergens zo hevig als in de Jordaan.

Loop rechtdoor de Noorderkerkstraat in en sla rechtaf bij de Lindengracht. Je bent weer terug bij stoppunt A.