Wandelroute Jordaan en noordelijke grachten

Wandel langs de Jordaanse grachten, bezoek de unieke kleine restaurantjes en vergaap je in de stille hofjes waar je de drukte van de stad heel even vergeet.

Miljoenen toeristen bezoeken per jaar het Anne Frank Huis en de grachtengordel is terug te vinden op de UNESCO werelderfgoedlijst. In deze buurt vind je ook prachtige winkels, bijzondere musea en gebouwen met een rijke geschiedenis.

A) Café Thijssen

Theo ThijssenWe beginnen de wandeling op de Lindengracht bij Café Thijssen. De ideale plek om onze plattegrond op te halen, met een kop koffie, lunch of goed getapt biertje deze eens rustig te bekijken en hiervandaan op pad te gaan. Het café is vernoemd naar schrijver, politicus en onderwijzer Theo Thijssen, vooral bekend van het boek Kees de Jongen. Voor het café vind je ook het standbeeld van Theo Thijssen, gemaakt door Hans Bayens en onthuld door toenmalige burgemeester Wim Polak op de 100e geboortedag van Thijssen, 16 juni 1979. Theo Thijssen was Amsterdammer en Jordanees in hart en nieren en wordt nog steeds omarmd door de buurt. Verderop in deze wandeling, tussen punt H en I kom je in de buurt van het kleine Theo Thijssen Museum, dat zich bevindt op Eerste Leliedwarsstraat 16.

B) Eenheid de Sterkste Keten

sterkste ketenWanneer je langs de Noorderkerk loopt vindt je het beeld Eenheid de Sterkste Keten. Dit standbeeld is gemaakt door Sophie Hupkens en geplaatst in 1987 ter nagedachtenis van de Jordaanoproer in 1934. Deze oproer vond plaats als uitbarsting na jaren van onvrede en armoede in de buurt door de werkloosheid en de slechte economie. De bewoners dreigden bruggen in brand te steken, straten werden gebarricadeerd en opgebroken. De politie trad hierbij hevig op en later zelfs het leger in opdracht van minister-president Hendrik Colijn. Er vielen gewonden en zelfs doden, en de opstand sloeg over naar andere arbeidersbuurten; na vijf dagen werd er hardhandig een einde gemaakt aan deze oproer en werd de schade hersteld. Ondanks het feit dat er opstanden waren in andere buurten was het nergens zo hevig als in de Jordaan.

C) Het Van Brienenhofje

tuin met kerkAan de overkant van de gracht bevind je je officieel niet meer in de Jordaan, maar in grachtengordel. Hier vind je vlak naast elkaar het Zon's Hofje en het Van Brienenhofje, beide geopend voor publiek (Zon's hofje ma-vrij 8.00-18.00 en Van Brienenhofje ma-vrij 6.00-18.00 en za 6.00-14.00). Voor het stichten van het Van Brienenhofje werd in 1797 een woonhuis, pakhuis en bierbrouwerij opgekocht, om deze te slopen en op deze plek een hofje te bouwen. Stichter Arnaut van Brienen noemde het hofje "Van Brienen´s Gesticht Hofje De Star", waarbij De Star verwijst naar de naam van de bierbrouwerij. Aan de buitenzijde van het hofje zie je boven de klok een gouden ster die verwijst naar de oorsprong van het hofje. De zoon van Arnaut van Brienen moest het hofje voltooien, gezien hijzelf in 1804 overleed toen net begin dat jaar de eerste steen was gelegd. Het hofje was oorspronkelijk zoals gebruikelijk enkel bedoeld voor Roomskatholieke ouderen, maar tegenwoordig wordt het hofje bewoond door zowel gehuwde als ongehuwde, katholieke en niet-katholieke bewoners van boven de 45 jaar met een laag inkomen.

D) Herenmarkt

West Indisch HuisDe Herenmarkt was begin 17e eeuw de Varkensmarkt, waar, zoals de naam doet vermoeden, varkens werden verhandeld in Amsterdam. In 1617 liet de stadsregering aan dit marktpleintje een vleeshal bouwen met de ingang onder een hoge stoep aan de Varkensdijk (nu de Haarlemmerstraat). Zes jaar later werd het gebouw verbouwd tot hoofdkantoor van de West-Indische Compagnie (WIC) en werd het het West-Indisch Huis genoemd, zoals we het nu nog kennen. In deze tijd was de WIC vooral bezig met Nieuw Nederland (de huidige oostkust van de Verenigde Staten), het Caribisch gebied, Brazilië en de westkust van Afrika. Kaapvaart-admiraal Piet Hein veroverde de bekende Spaanse Zilvervloot, waarvan onder meer zilver, specerijen, zijde en amber als buit in de kelders van het West-Indisch Huis werden opgeslagen. Een ander opmerkelijk feit in de geschiedenis van het West-Indisch Huis is de in dit gebouw in 1625 genomen beslissing om op het eiland Manhattan een nederzetting te vestigen, genaamd Nieuw Amsterdam. In 1664 werd Nieuw Amsterdam ingenomen door de Engelsen en werd de naam van de kleine nederzetting veranderd in New York.

E) Huis met de Hoofden

Huis met de HoofdenOnderweg naar dit bijzondere huis kom je bijna langs Spingaren: meesters in charcuterie en ingelegde groenten en ontzettend leuk en lekker om te dineren of een borrel met goede borrelplank. Het huis zelf springt in het oog door de vele tierlantijnen en de hoofden die op de gevel prijken. Onlangs is het vastgesteld dat het borstbeelden van zes Romeinse goden. Drie mannen en drie vrouwen, allen met een attribuut: Apollo met laurierkrans (kunsten); Ceres met rijpe korenaren (landbouw); Mercurius met gevleugelde helm (handel); Minerva (wijsheid); Bacchus met druiventrossen (wijn); en Diana met halve maan (jacht). De hoofden links en rechts van de hoofdingang van Mercurius en Minerva, wijst erop dat De Geer, de familie die vier generaties in dit huis woonden en de hoofden lieten plaatsen, zich als 'mercator sapiens', identificeerde met zowel handel als wijsheid. In het Huis met de Hoofden is tegenwoordig de eigenzinnige Ambassade van de Vrije Geest gevestigd.

F) Torensluis

MultatuliWist je dat de Torensluis de oudste brug van Amsterdam is, die in originele staat bewaard is gebleven? De brug is zo breed omdat deze brug één van de belangrijkste toegangspoorten van de stad was, waar men de paard en wagen moest laten staan en te voet verder de stad in moest. Op de brug heeft de Jan Roodenpoortstoren gestaan, op die plek vind je nu nog een markering op de grond. Onder de brug bevinden zich in het bruggenhoofd nog steeds de oude kerkers. Op de Torensluis vind je het standbeeld van Multatuli, het pseudoniem van Eduard Douwes Dekker, die het beroemde boek Max Havelaar schreef.

Tips voor een tussenstop: neem een kijkje bij Reypenaer Kaas voor ambachtelijke kaas en kaasproeverijen of eet een heerlijke burger (of ga voor een verfrissende milkshake) bij Ellis Gourmet Burger aan de overkant.

G) Homomonument

homomonumentIn 1979 werd er een wedstrijd uitgeschreven voor het mooiste ontwerp voor een homomonument in Amsterdam. Karin Daan won deze wedstrijd met haar ontwerp dat bestaat uit 3 roze driehoeken die samen 1 grote driehoek vormt. Op de driehoek in de grond staat de tekst: 'Naar Vriendschap Zulk Een Mateloos Verlangen'. Deze zin is een dichtregel van de homoseksuele, Joodse schrijver Jacob Israël de Haan (1881-1924). De drie driehoeken staan voor het heden, verleden en toekomst.


H) Anne Frank

Anne FrankIets verderop, voor de Westerkerk staat een klein beeldje van Anne Frank. Met het Anne Frank Huis om de hoek is dit een bijzonder vaak gefotografeerd standbeeld door toeristen van over de hele wereld. Anne Frank heeft van 6 juli 1942 tot en met 4 augustus 1944 samen met haar eigen gezin, de familie Van Pels en de tandarts Frits Pfeffer in de onderduikplaats op Prinsengracht 263 gewoond. Het beeldje werd in 1977 door toenmalige burgemeester Samkalden onthuld op 14 maart, wat veelal wordt aangehouden als vermeende sterfdag van Anne Frank. Zij werd in 1945 in concentratiekamp Bergen-Belsen vermoord.

I) Zeven Keurvorstenhofje

Zeven KeurvorstenhofjeLunchtip onderweg naar punt I: PANCAKES Amsterdam geeft een nieuwe Amsterdamse twist aan de traditionele pannenkoekhuizen en maakt de heerlijkste pannenkoeken en poffertjes!

Over het Zeven Keurvorstenhofje is niet alles bekend; het hofje is meestal open voor bezoek, maar de openingstijden zijn niet bij ons bekend. Ook naar de oorsprong van de naam van het hofje kan men alleen maar gissen. Het hofje is gesticht door Cornelis Martenszoon Pronck; je zou dan dus de naam het Pronck(en)hofje verwachten. Het hofje bestond uit zeven huisjes, en was versierd met schreeuwerige gevelstenen en versjes. Grote kans dat de platte Amsterdammers, die weinig moesten hebben van de rooms-katholieke kerk en de katholieke bewoners van het hofje in die tijd hebben geroepen: 'Is me dat een Pronkhof!, het lijken wel zeven paleizen, de paleizen van de zeven keurvorsten!' Het hofje is waarschijnlijk gesticht in 1645, maar later zijn er nog huisjes bijgevoegd. Op die huisjes hangt een plakkaat. Als je de hoofdletters in het onderste deel bij elkaar optelt als Romeinse cijfers, dan weet je in welk jaar de huisjes erbij gebouwd zijn. (Tip: W= VV)

Onderweg naar punt J is het voor kinderen ontzettend leuk om even bij het Muizenhuis te kijken, en bij Locanda kan je ontzettend lekker authentiek Italiaans eten, of alleen even stoppen voor een espresso.

J) Lindengracht 206

Lindengracht palingoproerDe gevels ter hoogte van de Lindengracht 206 vertonen acht handwerkersberoepen; één van de vele voorbeelden dat de Jordaan een echte arbeidersbuurt was. De Lindengracht was toneel voor een belangrijke opstand in de Jordaan: Zondag 25 juli 1886 sneden politieagenten het touw door waar een paling aan hing. Het touw was over de Lindengracht gespannen, toen nog een echte gracht. Het was een spel waarbij de deelnemers die op een bootje stonden moesten proberen de levende paling van het touw te trekken, met grote kans om in het water te vallen. Dit natuurlijk tot grote vreugde uiteraard van de omstanders. Dit keer maakte de politie een einde aan dit ‘wrede volksvermaak’. Onmiddellijk keerde het volk zich tegen de politie die zich met getrokken sabel een weg door de massa moest banen. De dag daarop waren er opnieuw rellen. De eindbalans: 26 doden en tal van gewonden. Gingen de rellen wel over het verbieden van het spel? Eind 19de eeuw was er veel onvrede in de Jordaan. De leefomstandigheden waren uiterst beroerd en de overheid deed er weinig aan om die te verbeteren. En nu kwam de politie ook nog om een eind te maken aan een, in de ogen van de buurtbewoners, onschuldig spelletje. Dat pikten de Jordanezen niet.

Even uitrusten na deze wandelroute? Bij Café Duende kan je terecht voor perfecte tapas of een goed glas Spaanse wijn.

Afdrukken

Amsterdam Oude Stad logo

Nieuwezijds Voorburgwal 264
1012 RS Amsterdam
T 020 - 62 38 622
info@amsterdamoudestad.nl